Ali Fuat ER

Tarihin derinliklerinden, 40.000 yıllık bölge geçmişini (Tekke Köy- Samsun) bir günde gezmek ve gezerken bu pınardan doya doya içmek, konuklara da bu lezzeti tattırmak hiç de kolay değil.

Fakat bir yerden başlamak gerekir. Benim önerim, Mustafa Kemal Atatürk ve silah arkadaşlarının, karargahının 12 Haziran 1919 da Amasya’da halk tarafından  coşkuyla karşılandığı noktadan, Julius tepeden başlamak doğru olur.

Bu kutlu yürüyüşün başladığı nokta, aynı zamanda ünlü Romalı Genaral Lukilus’un da VI. Mithradates  ile Amasya Savaşında Karargah tepe olarak kullandığı alandır.

Yürüyüşe başlamadan önce, kısaca 1. Dünya savaşı- Çanakkale savaşları- Geldikleri Gibi Giderler anısı- İstanbul buluşmaları- Anadolu  görevlendirilmesi-!9 Mayıs 1919 Samsun- 24 Mayıs Havzada Teşkilat-ı Mahsusa ve Topal Osman görüşmesi- Amasya’ya gelişi gerçeğe ve aslına sadık kalarak anlatılmalı, geziye giriş yapılmalıdır.

Juluius tepeden araçla Saraydüzü kışla mevkiine giderken, Bahçeleriçi ve doğu nekrpolü ile  Aynalı Mağara ( Aziz Tess) Anıtsal Mithra Tapınım Alanı hakkında bilgi verilmeli dir. Kale yol ayrımında Kale anlatılmalı. Coğrafi yapı, yollar ile Tozanlı çayı ve Çekerek çayının birleşerek Yeşil Irmağı ( İRİS) oluşturması ve Amasya çıkışında Tersakanla birleşerek, Kelkit Irmağına   doğru akması, Taşova çıkışında  Kelkitle Yeşil ırmağın buluşarak Hasan ve Suat Uğurlu barajlarında enerji ürettikten sonra, nazlı gelin edasıyla Çarşamba da Karadenizle buluşması da anlatılmalıdır.

Yolumuz üstünde, Küçükağa ve Büyükağa Medreseleri, Leğenkaya yazıtı,  Bayezid Paşa Külliyesi ve Şeyh Bedrettin ile çatışması anlatılarak, soldan devam edilmesi. Sarıkonak  Butik Hotel Mimarisi ile Şirvanlı ( Azeri)  Camii anlatılmalıdır.

Hamit Kaplan Kapalı Spor Salon önünden geçerken, anlatılmalı, araçla sola dönüp, Vali konağında  durarak, konuklar araçtan indirilmeli, Bugün Mustafa Kemal Atatürk ve silah arkadaşlarının 12 gün kaldıkları, Amasya Genelgesini Telgraflarla Karanlık odadan dünyaya duyurdukları Saraydüzü Kışlası yok, Alana giriş de yasak, Tel örgülerle çevrilmiş durumda. Anıt da Irmak kenarında Replikası yapılmış olan ve Kütüphane olarak kullanılan binanın önünde. Gençliğimizde her 12 ve 22 Haziranda çeleng koyduğumuz anıt yok artık.

Saraydüzü Kışlası hakkında kısa bilgi verip, Selçuklu ve Osmanlı Şehzadelerinin büyüdüğ bu alanda, Şehzade Anıtımız  uzaktanda olsa konuklarımıza gösterilmeli, Pirler Parkına giderken askeri alan içinde kalan, Kanuninin Amasya da kaldığı ve İranlılarla yapılan Amasya Antlaşmasını da imzaladığı bu alanda bulunan çeşmesi gösterilmeli, Pirler Parkı Aile Çaybahçesinde Amasya Kalesi manzaralı  Balkonunda Semaver çayını Amasya Çöreği ile  içerken, konuklarımıza Çilehane Camii ( Halveti Tarikatı Medresesi) ve hemen altında bulunan  Pir Hamdullah Çelebi ve Cemevi hakındada bilgi verebiliriz.

Gezimize  Pir Sücattin İlyas ve pirlik nişanıı ( Yankı Taşı )  -  Saray konutları ve Saray Mahallesi (Sofular Mah)- Abdullah Paşa Camii ( Sofular camii)ve Darülhadis- Ateş Tapınağı- Gümüşlü Camii- Mustafa Kemal Atatürk Anıtı- Çelebi Mehmet Cam)ii( Pazaryeri)- Kaya mezarları- Fethiye Camii( İrene’nin Kilisesi) ve mumyalığı- Cumudar Türbesi( Mumyalık) ve Burmalı Minare- Taşhan ( Amasya çöreği-çay / kahve molası) – Demirciler çarşısı - Kilari Selim ağa camii- Bedesten- Arasta- Şadgeldi Paşa( Saraçhne) Camii – Özçekim Şehzade anıtı-    Promenant( Gezi yolu)- Anıtlar- Strabon- Ferhat ile Şirin- II. Bayezid külliyesi – Minyatürk / Amasya – Arkeoloji Müzesi- Mumyalar- Narlı Bahçe gömütlüğü ve Çeşmesi-  Kadılar ve Şadgeldi Türbesi- Şadgeldi Çeşmesi- Halifet Gazi Kümbeti ve Medresesi- Baba İlyas Horasani( Çukur Evliya) Türbesi- Gökmedrese- Yörgüçpaşa Camii- Amasya AVM- Şadgeldi Paşa( Meydan- İstasyon) Köprüsü- Kale girişi ve surlar- Kale Komutanı konutu- Altuntaş Hamamı- Madenüs Köprü- Emin Efendi konakları ve restoranı- - Su Sarnıcı ve zindanlar- Kaligrafi ve Hattatlar Müzesi-  Sirme Otel- ( Çay molası) -Seven/Kazak ( Yörgüç paşa) Konağı- Hamam Sokağı- Yıldız Hamamı- -Hatuniye( Bülbül Hatun Külliyesi) Camii- Subyan Mektebi- Hazeranlar Konağı ( Bakımda) – Köylüm Yöresel ürünler- Antik Pazar ve kadınlar çarşısı( serbest zaman) Amasya Kalesi ve Kral Kaya Mezarları-  Ameseia Yöresel Mutfak - Harşena otel - - Kale çıkışı ve sur duvarları- Gizli geçit- Pasha ( Mısırlıoğlu Konağı) Hotel- Cafe Strabon- Halk tapınım alanı ve kaya mezarı- Ateş Tapınakları- Öğretmen evi ve Saat Kulesi- Valilik Binası- Belediye Binası ve Beş Yıldızlı Balkon)- 5 Yıldızlı Hotel?- Helkıs Mah.  Kazanasmazlar Konağı(Yeşilay) – Orduevi- Büyük otel- Leğenkaya Şelalesi- Kaya Kitabesi- Büyükağa Medresesi- - Kunç Köprü- Bayezit Paşa Camii ve Külliyesi- Kumacık Hamamı- Sarı Konak - Mehmet paşa camii ve Külliyesi- Mustafa Paşa Hamamı- Bimarhane ve Sabucuzade Şeirafeddin Müzesi ( mola) . Tura bundan sonra araçla devam edilir: Aynalı Mağara ve Ziyaret Kasabası- Yukarı Kale  ve Cilanbolu- Ateş Tapınakları ve saray- - Venk Kilisesi ve Kutsal Su- Ferhat & Şirin su kanalı ve Aşıklar Müzesi- Ali Kaya’dan Yada Yamaç Cafe den Şehrin Panoramik görüntüsü. Gezi biter. 24 km….

Gezinin detaylarını “ Gezgin Gözü ile AMASYA yazılarımda açıklamıştım.  İsteyen gezi tutkunları bilgileri Yeşilırmak Gazetesinden yada benden İsteyebilirler.

İyi gezilerimiz olsun.